3 آوریل 2025- لخته های خون در شرایط تهدید کننده ی زندگی مانند سپسیس، بیماری سلول داسی شکل، حمله قلبی و سکته ایجاد می شوند. با این حال، تحقیقات جدید محققان دانشگاه اموری ممکن است انقلابی در نحوه درک و درمان این لخته های خونی مضر یا ترومبوز ایجاد کند، که محصول جانبی وضعیتی به نام ترمبوالتهاب یا thromboinflammation هستند. در یک مطالعه ی پیشگامانه که در ژورنالNature منتشر شده است، محققان بر اساس یک مدل جدید، پتانسیل ارائه ی داروهای نجات دهنده زندگی بیماران مبتلا به لخته خون را در زمان مناسب، با دوز مناسب، در ترکیب های جدید کشف کرده اند.
برای دستیابی به این اطلاعات، محققان یک مدل ترمبوالتهاب روی یک میکروچیپ توسعه دادند که می تواند با استفاده از ریز رگ های سه بعدی روی یک میکروچیپ لخته ها را برای چندین ماه در یک محیط دقیق تر و مشابه بدن انسان حفظ کند. این مدل نوآورانه امکان وجود لخته ها در خون و رگ های انسانی را برای ماه ها فراهم می کند و به آنها اجازه می دهد به شکلی طبیعی، مشابه بیمار واقعی، حل شوند. محققان می توانند لخته خون را ردیابی کرده و اثربخشی گزینه های مختلف درمانی را اندازه گیری کنند. این مدل با مدل های موجود که فقط قادر به حفظ لخته های خون برای مدت کوتاه هستند، تفاوت دارد. علاوه بر این، مدل جدید شامل سلول های واقعی مورد نیاز برای حل لخته است، در حالی که سایر مدل های آزمایشگاهی فاقد این ویژگی هستند.
دکتر Wilbur Lam، نویسنده مسئول این مطالعه، استاد دانشگاه اموری و پزشک مراقبت‌های بهداشتی کودکان آتلانتا، توضیح داد: "اطلاعات کمی در مورد چگونگی حل شدن لخته های خون پس از سکته یا حمله قلبی در زندگی واقعی در نجات یافتگان وجود دارد، اما تکرار این فرآیند روی یک تراشه می تواند اطلاعات مهمی را در کاربرد یا توسعه درمان های جدید ارائه دهد.از آنجایی که ما این سیستم را ایجاد کردیم تا در آن لخته خون را روی یک تراشه در دوره های زمانی طولانی، مانند روزها تا هفته ها مشاهده کنیم، می توانیم کل روند حل لخته ی خون را ترسیم کنیم، و این هرگز قبلاً انجام نشده است. این مهم است زیرا مدل های حیوانی چالش برانگیز هستند. مشاهده دقیق لخته در قسمت خاصی از بدن موش برای هفته ها بسیار دشوار است، اما اکنون می توانیم آن را روی یک تراشه انجام دهیم و می توانیم آن را از نزدیک تحت نظر بگیریم."
دکتر Yongzhi Qiu، نویسنده ی مسئول این مطالعه و استادیار دپارتمان اطفال در دانشکده پزشکی دانشگاه اموری، نیز بر اهمیت دقت این مدل با واقعیت تاکید کرد و گفت: «معیار عملی ما بسیار منحصر به فرد است، زیرا مطالعه ی لخته های خون در محیط های بالینی به دلیل وضوح فضایی کم ابزارهای موجود دشوار است، همچنین دشوارتر این است که به وضوح ببینیم این لخته‌ها چگونه برطرف می شوند».
برای این مطالعه، دکترQiu همچنین هیدروژلی را برای این مدل توسعه داد که با استفاده از خون انسان در یک رگ انسانی ساخته شده است، که این مدل را به تنها مدلی تبدیل می کند که ریزرگ های سه بعدی را یکپارچه کرده و می توان آن ها را تحت شرایط مرتبط فیزیولوژیکی تحت فشار و نظارت قرار داد.
ترسیم آینده ی درمان انعقاد خون
علاوه بر سکته مغزی یا ایست قلبی، قابل توجه است که فشار خون بالا، دیابت، ترومای شدید، سوختگی و سایر عفونت ها نیز از عوامل ایجاد ترمبواینفلامیشن ها(ترمبوالتهاب) هستند که بسیاری از مردم را در معرض خطر قرار می دهند.
از آنجایی که این مدل راه را برای درک چگونگی رفع طبیعی لخته های خون باز می کند، محققان اکنون می توانند زمان، دوز، و تأثیر مداخلات پزشکی موجود و همچنین ترکیب های جدید احتمالی را بیشتر مطالعه کنند. به گفته ی دکتر Lam، یکی از کشفیات این مطالعه، نقش حیاتی نوتروفیل ها است که هم لخته ها را از بین می برد و هم التهاب ایجاد می کند - یک شمشیر دو لبه.
علاوه بر این، این مطالعه نشان داد که درمانی که پس از سکته مغزی استفاده می‌شود،tPA یا فعال‌کننده پلاسمینوژن بافتی، نه تنها لخته‌های خون را از بین می برد، بلکه مستقیماً رگ های خونی را نیز ترمیم می کند، که قبلاً ناشناخته بود. این کشف جدید، اهمیت بیشتری به استفاده ازtPA در درمان سکته مغزی می بخشد.
این مطالعه همچنین پیشنهاد می کند که ترکیب داروهای موجود ممکن است به حفظ عملکرد اندوتلیال (یعنی باز و بسته شدن شریان‌ها) در بیماران مبتلا به بیماری سلول داسی شکل کمک کند. در نهایت، این مطالعه اشاره می کند که افرادی که تحت پیوند مغز استخوان قرار می گیرند، ممکن است از ترکیبات خاصی از داروها بهره مند شوند تا در برابر بیماری انسدادی وریدی محافظت شوند. این بیماری ناشی از دوزهای بالای شیمی درمانی است که می تواند با مسدود کردن وریدهای کوچک در کبد، به این عضو آسیب برساند.
دکتر Lam،بیان کرد: "یکی از بزرگ ترین دستاوردهای توانایی ایجاد لخته ها در شرایط التهابی این است که ما اکنون می توانیم آن را در طول زمان نقشه برداری کنیم و فرضیه هایی را درباره این که کدام داروها، در چه زمینه ای و مهم تر از همه، در چه زمانی مؤثرتر هستند، توسعه دهیم و این مطالعه ی ما را به سنگ بنای تحقیقات آینده و کارآزمایی‌های بالینی در مسیر نجات جان ها تبدیل کرد.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250403/New-thromboinflammation-on-a-chip-model-may-revolutionize-treatment-of-harmful-blood-clots.aspx